Verschijnt ca. 3x p.j.

Spirituele Zoektocht

Het is alweer juli. We zijn heel blij dat we de werkzaamheden in het Meertens Instituut en het Dagboekarchief steeds meer kunnen oppakken. Sinds 19 april 2017 ben ik vrijwilliger bij het Meertens Instituut en het Nederlands Dagboekarchief. De afgelopen tijden heb ik geprobeerd om blogs te schrijven die hopelijk een inkijk hebben gegeven in het archief. De komende tijden heb ik het streven om onder andere over collecties te schrijven. Omdat het voor mij nieuw is, moet ik nog een weg hierin vinden. Maar het plezier in het schrijven over het archief geeft hier vast vanzelf vorm aan. Ook al geven vele auteurs van dagboekcollecties toestemming dat de collectie gebruikt mag worden voor bijvoorbeeld tentoonstellingen, toch is er besloten om bij het beschrijven van de collecties gebruik te maken van andere namen vanuit privacyoverwegingen.

In maart 2020, vlak voor de lockdown, werd er een grote collectie de afdeling opgebracht. Het geheel zag er al heel geordend uit. Het eerste dat dan moet gebeuren is het geheel inventariseren. Al heel snel zag ik dat het om een collectie ging met een spirituele tint. Wat een aanwinst weer. De afgelopen weken was het eindelijk weer mogelijk om met de collectie verder te gaan. Inmiddels staat hij klaar voor vertrek naar het depot van het IISG, waar de fysieke collectie van het Dagboekarchief staat. De collectie bestond uit dagboeken, bijgevoegde documenten en een brievencollectie. De auteur wilde de brieven in de eerste instantie weggooien maar besloot deze op het laatste moment toch nog bij te voegen. De auteur, ik noem haar maar Noortje, geeft met de dagboeken een interessante inkijk in haar leven. De collectie dateert uit de periode 1962-2020. Noortje begon de dagboeken te schrijven als jongvolwassene. Al snel kwam de liefde aan bod. In haar leven is zij twee keer getrouwd geweest en noemt beide heren ‘de liefde van haar leven’, van begin tot aan het einde liefgehad. Noortje schrijft heel inhoudelijk over haar relaties. Zowel de mooie kanten als de strubbelingen. Ook schrijft ze onder andere over haar baan als docent, een latere verandering in haar carrière, haar sociale leven en de jaren negentig in het algemeen, maar ook wat nieuw is in deze periode (videorecorders, magnetrons, vernieuwd betalingsverkeer en winkelwagentjes met munten). Na verloop van tijd besluit Noortje het schrijven van haar dagboeken om te zetten naar typen. Voor haar geeft dit een heel ander gevoel dat haar goed bevalt. Ze merkt dat de toon van haar dagboeken hierdoor ook anders wordt. Haar permanente zoektocht naar het hogere is een belangrijke rode draad in haar leven. Die zoektocht is, als je op deze collectie afgaat, voor haar nooit opgehouden. Ze zoekt in haar leven steeds naar groei en verbinding. Het is voor onze lezers en onderzoekers ongetwijfeld een interessante collectie om te lezen en te bestuderen.

Over lezers gesproken, hierbij gelijk nog een ‘huishoudelijke’ mededeling. Helaas kunnen we de leesdagen voorlopig nog niet organiseren, bijeenkomsten van die omvang zijn in het Meertens en in het IISG nog niet toegestaan. Uiteraard laten we het weten zodra we meer nieuws hebben. Intussen ben ik blij dat ik in ieder geval weer door kan gaan met het inschrijven. Een volgende keer doe ik daar graag weer verslag van.

Tekst: Kim, Vrijwilliger Meertens Instituut/Nederlands Dagboekarchief, Amsterdam

Een mooie herinnering

Een paar weken geleden mocht ik voor het eerste na vele maanden weer naar het Meertens Instituut toe. Bij binnenkomst zag ik alle aantekeningen liggen die ik voor de sluiting van de gebouwen had achtergelaten. Even sloeg de onzekerheid toe. Kan ik ze na al die maanden nog wel plaatsen? Gelukkig ging het inwerken verrassend goed en heeft alles weer een plek gekregen, in mijn hoofd én op mijn bureau. Vorige week was het eindelijk weer mogelijk om de eerste nieuw binnengekomen dagboekcollectie in te schrijven. De collectie bestaat uit een groot gebonden en gedrukt boek met dagboekteksten en foto’s. Via deze weg geef ik graag een inkijkje in deze collectie.

De auteur van het dagboek, ik noem hem Norman, leed aan de ziekte Alzheimer. Voor dat hij deze ziekte kreeg was schrijven een van zijn passies. Nu hij dit zelf niet meer kon en de ziekte steeds meer bezit van hem nam, besloten zijn kinderen een dagboekschrift bij te houden. Zij vonden het belangrijk om informatie over Norman met elkaar uit te wisselen. Iedereen kon op deze manier lezen hoe het ging, waar iemand tegen aanliep, wat er bijvoorbeeld op een bepaald moment was voorgevallen en wat de planning en wensen waren voor de komende tijd. Ook anderen, zoals familieleden, zorgpersoneel, kennissen, vrienden, waren welkom om iets in het schrift te schrijven. Het geheel groeide uit tot vele honderden aantekeningen met foto’s en zelfs toegevoegde video’s. Helaas is Norman overleden. Het viel de nabestaanden te zwaar om alle dagboekverhalen verloren te laten gaan. Zo ontstond het idee om het geheel te bundelen tot een mooi in kleur gedrukt dagboek.

Het Dagboekarchief kan overigens niet alle in druk uitgegeven dagboeken aannemen. Een van de selectiecriteria is dat het boek niet is uitgegeven en dus niet in de boekhandel te koop is. Een in eigen beheer gedrukt dagboek mogen wij wel aannemen. Voor onderzoekers kan het dagboek van en over Norman zeker van waarde zijn.

De schenkers van dit dagboek hebben aangegeven vanwege privacyoverwegingen niet met volledige naam vermeld te willen worden. Vandaar dat ook de naam van de Norman fictief is. Hierdoor is het ook niet mogelijk om een foto van het dagboek te plaatsen. Daarom doe ik er dit keer een foto van de Oudezijds Achterburgwal bij waar het Meertens Instituut gevestigd is.

Foto : Meertens Instituut / Nederlands Dagboekarchief

 

Liefdesbrieven

Het gebeurt tegenwoordig niet zo vaak meer: het schrijven van een handgeschreven liefdesbrief. In vroegere jaren was dit wel het geval. Ook het dagboekarchief beschikt over diverse collecties  liefdesbrieven. Geliefden op afstand en heel dichtbij, ze klommen maar al te graag in de pen. Het schrijven van een brief was niet altijd eenvoudig. Hoe kon je een brief het beste beginnen en hoe zou de ander reageren? Uit vele brieven is dan ook op te maken dat de ander na het verzenden van de brief al snel nerveus zat te wachten op een antwoord. En dat kon wel even duren! Lange afstandsbrieven deden er soms wel weken over, je kunt dan denken aan militairen en zeelieden die waren uitgezonden. Opvallend is dat sommige geliefden elkaar heel vaak schreven. Ze deden voor het huidige mailverkeer niet onder. Een dagelijkse brief van meerdere kantjes was geen uitzondering.

Soms werden de brieven versierd met bloemetjes, hartjes of een ander liefdessymbolen. Maar er werden ook andere zaken meegestuurd: foto’s of een haarlok. Veel liefdesbrief-collecties bestaan naast brieven uit telegrammen. Geliefden stuurden elkaar op bijzondere dagen vaak een telegram, iets wat we in de tegenwoordige tijd ook niet meer kennen.

Heeft u ook een bijzondere collectie liefdesbrieven of dagboeken waar u een goed heenkomen voor zoekt?  Schroom dan niet om contact met ons op te nemen. Omdat het Meertens Instituut helaas nog gesloten is vanwege de coronasituatie, zijn wij het beste te bereiken via e-mail: info@dagboekarchief.nl

Verjaardag – dagboeken op thema

Het is vandaag dinsdag 6 april 2021. Voor mij als archiefmedewerker van het Meertens Instituut / Nederlands Dagboekarchief een feestelijke dag omdat ik een jaar ouder ben geworden. In deze corona periode verlopen verjaardagen ook anders en daarom dacht ik laat ik mij een paar uur van deze middag bezig gaan houden met het verder schrijven van een nieuw blog. Helaas zijn de gebouwen van het Meertens Instituut nog steeds gesloten, hierdoor is aan het werk gaan met materialen nog steeds vrijwel niet mogelijk. Het is zaak om de tijd evengoed nuttig in te vullen en daarom ben ik onder andere alle dagboekverslagen opnieuw aan het lezen en alle collecties aan het onderbrengen op thema, iets wat al enige tijd op de wensenlijst stond. Zo kwam ik drie weken geleden een dagboekverslag tegen van een dagboek over een hondje. De auteur schrijft heel volledig: over de verzorging, de persoonlijkheid van de hond maar ook over zijn belangrijke plaats in het gezin. Meteen dacht ik: dat is een mooi dagboek om over te schrijven rond dierendag! Het is mijn streven om maandelijks een dagboek of collectie te beschrijven. De hoop is dat het voor onderzoekers, studenten en andere geïnteresseerden zo wat inzichtelijker wordt wat het archief allemaal tot zijn beschikking heeft. Ik hoop dat het de lezer inspireert en op nieuwe ideeën brengt, bijvoorbeeld voor (stamboom)onderzoek.

Het archief helpt graag bij onderzoek. Bent u op zoek naar een speciaal dagboek of dagboekcollectie, schroom dan niet om contact op te nemen, we helpen graag! Zodra het weer mag, kunnen dagboeken na overleg op locatie worden ingezien in het studiecentrum in het Bushuis, in de binnenstad van Amsterdam. Dit kan alleen op afspraak en helaas is het momenteel nog niet mogelijk. Maar die tijd komt zeker weer!

Foto’s : Meertens Instituut / Nederlands Dagboekarchief
Tekst : Kim vrijwilliger-archiefmedewerker Meertens Instituut / Nederlands Dagboekarchief

 

Nederlands Dagboekarchief: 12 jaar!

Het Nederlands Dagboekarchief bestaat dit jaar alweer 12 jaar. Een lange tijd en ongelooflijk als we eraan terugdenken hoe het begon en waar we nu staan. In 2009 werd het Nederlands Dagboekarchief opgericht door Mirjam Nieboer en Monica Soeting. Mirjam beschikte over een verzameling van 37 dagboek-agenda’s van de overleden grootvader van haar man en zocht naar een goed onderkomen voor de bijzondere collectie. Mirjam en Monica ontmoetten elkaar via hun gedeelde interesse voor het Duitse Dagboekarchief in het Zuid-Duitse plaatsje Emmendingen. Ze vonden dat het tijd werd voor een Nederlands Dagboekarchief. Door een artikel in een landelijke krant kwamen de eerste dagboeken binnen. Die werden in eerste instantie op zolder bewaard. Het werd lastig om de steeds groter groeiende collectie nog op een verantwoorde manier onder te brengen en daarom werd er gezocht naar een nieuwe locatie, wat uiteindelijk in 2013 tot de samenwerking met het Meertens Instituut leidde.

Het grote voorbeeld voor het Nederlands Dagboekarchief is het Deutsche Tachebucharchiv in Emmendingen. Het Nederlands Dagboekboekarchief is daarnaast ook nauw verbonden met andere vergelijkbare instellingen in Europa zoals het Archivio Diaristico Nationale in Pieve Santo Stefano in Italie, de Franse Vereniging pour l’autobiographie et le Patrimoine Autobiographique van Ambérieu-en-Bugey in Frankrijk, de Sammlung Frauennachlässe aan de Universiteit van Wenen en The Great Diary Project in Londen. Op initiatief van het Nederlands Dagboekarchief is op 5 juni 2015 een bijeenkomst gehouden om een netwerk van Europese Dagboekarchieven en collecties (EDAC) op te richten. Het doel van dit netwerk is het uitwisselen van informatie, ervaringen en ‘best practices’ bij het verzamelen en archiveren van egodocumenten. Transcriptie en digitalisering zijn belangrijke Europese thema’s. Zo wordt er gedacht over het koppelen van de databases om de onderlinge uitwisseling van en onderzoek in de diverse archieven mogelijk te maken.

We hopen dat het in de komende lentemaanden eindelijk weer mogelijk wordt om op deze plek regelmatig een inkijkje te geven in de individuele collecties van het Nederlands Dagboekarchief. Helaas zijn wij hiervoor afhankelijk van de versoepeling van de coronamaatregelen omdat we hiervoor ook de collectie in fysieke vorm uitgebreid willen raadplegen. Maar ook als dat niet lukt, zijn er genoeg onderwerpen om over te kunnen schrijven. Dus in: tot gauw!

Foto: Oprichtingsbijeenkomst EDAC op 5.6.2015 in Amsterdam
©Saskia Janssen Nederlands Dagboekarchief

Collectie Dagboekarchief

Het dagboekarchief heeft inmiddels al vele meters aan archief. Dit keer willen we graag een blik in de collectie geven: wat wordt er zoal in het archief bewaard? Er zijn vele soorten egodocumenten ondergebracht in het Dagboekarchief. Dit zijn tot nu toe hoofdzakelijk handgeschreven documenten op papier. Vanwege de toename aan digitale egodocumenten – zoals dagboeken die op de computer worden bijgehouden – is ons streven om in de toekomst deze vorm ook aan het archief te kunnen toevoegen. Hier wordt inmiddels druk over nagedacht.

De egodocumenten die we op dit moment in het archief bewaren zijn dagboeken, memoires en correspondenties. Bij correspondentie is het voor onderzoekers vooral belangrijk dat het een briefwisseling betreft tussen het liefst twee personen, zoals liefdesbrieven, en dat de brieven van beide auteurs zijn bewaard. Voor dagboeken en memoires zijn geen specifieke onderwerpen van belang. Voor de onderzoekers van het Meertens Instituut is het vooral interessant als een dagboek gerelateerd is aan Nederland. Dit kan van alles zijn: een dagboek van een dokter over een dokterspraktijk in Arnhem, dagboeken van een toneelspeler in Maastricht tot aan een dagboekcollectie van een single moeder in Alkmaar.

De fysieke collectie van het dagboekarchief is, net als de andere fysieke collecties van het Meertens Instituut, ondergebracht in het reuzenarchief van het IISG in Amsterdam-Oost. Maar archiefruimte in Nederland is beperkt en dus kostbaar. Daardoor hebben we helaas niet de mogelijkheid om al het materiaal dat we aangeboden krijgen aan te nemen. Het kan voorkomen dat we van een bepaald thema op een gegeven moment al veel dagboekcollecties in het archief hebben. Dan moeten we besluiten om een nieuwe collectie op dat gebied niet aan te nemen. Uiteraard gebeurt dit in goed overleg met de schenker.

                 

Op de foto´s is een deel van een dagboekcollectie te zien die een bijzondere vorm heeft. Het dagboek is geschreven op ansichtkaarten. Deze collectie is in 3 delen bij ons binnengekomen. Het komt voor dat een schenker een deel van zijn of haar collectie schenkt maar er op een later moment nog een vervolg is of zelfs meerdere. Het vervolg wordt dan op een later moment toegevoegd aan de collectie. In de database wordt daar melding van gemaakt zodat het duidelijk is dat er meerdere collecties aanwezig zijn. Graag vertel ik een volgende keer meer over de boeiende inhoud van ons archief.

Foto’s : Meertens Instituut / Nederlands Dagboekarchief

STEUN HET NDA

Word vriend(in) van het NDA! Uw steun is zeer welkom.
Meld u aan als vriend(in)